عظمت و اثرگذاری خدمات و دستاوردهای علمی دانشمندان مسلمان و تمدن اسلامی از نگاه غربی ها

 دنبورت درباره نقش اسلام و مسلمانان در پیشرفت اروپا چنین می گوید: باید اعتراف کرد که علوم طبیعی، فلسفی، فلکی و ریاضیات که در قرن دهم اروپا را زنده نمود از قرآن گرفته شده؛ بلکه اروپا رهین ملت اسلام است.

مسیو سدیو مورخ شهیر فرانسوی در مورد خدمات علمی مسلمانان چنین می گوید: " پیشرفت کنونی اروپا مرهون علمی است که اسلام در سراسر شرق و غرب منتشر ساخت و به راستی باید اعتراف کرد که مسلمانان استادان اولیه ی ملت های اروپائی بوده اند."

"سیدیو" در کتاب " تاریخ عرب" می نویسد: مسلمانان در قرون وسطی، در علم و فلسفه و هنر، بی بدیل و منفرد بودند، و این علوم را به هر کجا که قدم می نهادند، گسترش می دادند، و از جانب آنها بود که علم به اروپا رسید، و آنها عامل اصلی بیداری و پیشرفت اروپا بودند.

" گوستاو لوبون" هم در " تاریخ اسلام و عرب" خود می گوید: ما در تاریخ ملتی نمی شناسیم که به اندازه مسلمانان، بر دیگران تأثیر نهاده باشند. چنانکه هر ملتی که ارتباط با آنان داشته است، فرهنگ و تمدن آنها را پذیرفته است. اگر چه مدت زمان اندکی… تأثیر مسلمین بر ملل شرقی، تنها در دیانت و زبان و هنر و فنون نبود، بلکه آنها در فرهنگ علمی هم تأثیرات عمیقی بر جای نهادند. برای همین هم گوستاو لوبون در کتابش، مسلمانان را در طی مدت ششصد سال، استاد اروپا معرفی می کند. و از قول استاد " لیبری" می گوید: اگر مسلمین بر صحنه تاریخ ظاهر نمی شدند، نهضت جدید اروپا، چندین قرن به تأخیر می افتاد.

"کریستی" در مورد هنر اسلامی می گوید: اروپا برای مدت زمانی نزدیک به هزار سال، چنان به هنر اسلامی خیره مانده بود که گویی شگفت انگیز ترین چیزها را دیده است.

" لین بول" در کتاب "اعراب در اسپانیا" می گوید:« اروپائیان درس ناخوانده، تنها جهل و حرمان ذخیره می کردند. آن هم در دورانی که اندلس رهبری علم و پرچم فرهنگ و تمدن را در جهان برافراشته بود.

" بریولت" در کتاب " تکوین انسانیت" می نویسد: « بزرگترین چیزی که تمدن اسلامی به عالم جدید اهدا کرد، علم بود. با این حال هیچ ناحیه ای از نواحی دور افتاده و رشد یافته اروپایی نیست که آثار فرهنگ نافذ اسلامی در آن نباشد. و بزرگترین و مهم ترین اثر آن، این بود که نیرویی ایجاد کرد که عامل اصلی و دائمی پیشرفت در جهان و منشأ برجسته ی موفقیت بود. یعنی علوم طبیعی و روحیه ی علمی و این حقایق بیانگر آن است که اسلام دینی است با ساختار تمدنی و پیشرفت.

و گوستاو لوبون می گوید:« …هنگامی که اوضاع اروپا این گونه بود – در جهل و بی سوادی غرق بود – کتابخانه های اندلس هزاران جلد کتاب در موضوعات مختلف معارف بشری داشت. در علوم خالص، ادب و هنر و فنون مختلف…»

خانم دکتر زیگرید هونکه در کتاب فرهنگ اسلام در اروپا، جهت توصیف سطح علم و دانش مسلمانان، فصلی از کتاب خود را اینگونه نامگذاری می کند: «امتی به مدرسه می رود» و در آنجا می گوید:« حداقل 95 درصد مردم اروپای مرکزی در قرون نه، ده ، یازده و دوازده میلادی بی سواد بودند. در حالی که در همان زمان در هزاران هزار مدرسه شهرها و روستاهای ممالک اسلامی، پسران و دختران از شش الی یازده ساله  به آموختن قرآن و ادبیات می پرداختند. منظور اصلی و هدف از به وجود آمدن این مدارس این بود که هرکس بتواند آگاهانه به دین اسلام وارد شود و مسلمان واقعی گردد.»

گوستاو لوبون می نویسد: (اروپایی ها) تا قرن پانزدهم، قولی را که از مصنفان مسلمان اخذ نشده بود، مستند نمی شمردند و در تمام دانشکده ها و دانشگاه های اروپا، مدار علوم، حول محور مسلمین می گشت. ماکس میرهوف نیز می گوید: علوم و دانش های اسلامی مانند ماه تابانی تاریک ترین شب های اروپای قرون وسطی را منور ساخت... و می توانیم بگوییم که هنوز هم تابش آن با ماست.

مونت گمری وات مورخ مشهور انگلیسی می نویسد:«به منظور پنهان ساختن و یا انکار نمودن آن(عظمت تمدن اسلامی)، نشانة غرور و مباهات بی جا و اشتباه است. سپس تصریح می کند که «من مسلمانان را رقیبانی که به زور و سر زده وارد اروپا شدند، نمی دانم. بلکه آنها را نمایندگان یک تمدن با دست آوردهای بزرگ می دانم که به خاطر اعتبار منزلتشان در بخش وسیعی از کره زمین مسلط شدند و منافعشان به سرزمین های مجاور نیز جریان یافت.»

رومن استفن می نویسد: هنگامی که اروپاییان گرد آوری نسخ خطی اسلامی را آغاز کردند و آنها را به سرزمین های خود بردند، این نسخه های خطی موجب شدند که چشم اندازهای مهمی از تجارب علمی مسلمانان برای اروپاییان فراهم شود و برای دانش پژوهان غرب فرصتی پدید آورد تا درباره اسلام و دستاوردهای مسلمانان در زمینه های مختلف از جمله پزشکی، فلسفه، تاریخ نگاری، علوم و ادبیات، ریاضیات و نجوم، شناخت پیدا کنند.

ت. و . آرنولد معتقد است: «شکست مسلمانان به وسیله ارتش غیر متمدن فرانک ها به سرکردگی چارلز مارتل (یکی از قهرمانان بزرگ اروپا) در قرن هشتم میلادی سبب شد که تمدن و فرهنگ تا هشت قرن بعد به اروپا راه نیابد و اروپائیان وحشی را مدت ها از تمدن محروم نموده و وصول تمدن را به اروپا برای قرن ها به تأخیر انداخت.»

ژوزف مک کیب در کتاب«تمدن مسلمانان در اسپانیا» می‌نویسد: «هیچ معلمی در هیچ دانشگاه و مدرسه ای جرأت آن را ندارد به این حقیقت اعتراف كند که اسلام پیشرفته ترین تمدن های جهان بوده است. و(نیز جرأت آن را ندارد که اقرار كند) چارلز مارتل و لشکریانش که جلوی پیشرفت مسلمانان را گرفتند؛ مردمی غیرمتمدن، دوره گرد و دشمن علم و صنعت بوده اند و نیز جرأت ندارد بگوید؛ اگر مسلمان موفق به فتح اروپا شده بودند ما امروز حداقل پنج قرن پیشرفته تر از آن بودیم که اکنون هستیم. هیچ انسانی نمی تواند ارزش خون ها، اشک ها، فقر و بی عدالتی را که پیروزی چارلز مارتل در جلگه های بین تور و یوئینتر نصیب اروپائیان ساخت را حساب کند» وی در کتاب دیگرش بنام «رنساس، بیداری اروپا» می نویسد: «ثانیاً انگیزه بسیار نیرومندی برای بیداری وجود داشت که بندرت نویسنده ای آن را مورد تقدیر و تصدیق قرار داده است و آن تمدن مسلمانان بود که به شدت مردم اروپا را به رنسانس تشویق و تحریک نمود.››

منابع:

تاریخ تمدن، ویل دورانت، ترجمه احمد آرام، ناشر: علمي فرهنگي، 1392.

فرهنگ اسلام در اروپا، زیگرید هونکه، ترجمه‌ مرتضی رهبانی، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ چهارم 1373.

پویایی فرهنگ و تمدن اسلام، دکتر علی اکبر ولایتی، تهران، مركز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، 1382.

تمدن اسلام و عرب، گوستاو لوبون، ترجمه سید محمد تقی فخرداعی گیلانی، تهران، چاپ خانه مجلس، 1316.

اختراعات و اكتشافات دانشمندان اسلامى، كرامت‌الله تقوى، ناشر: آفاق لرستان، 1382ش.

زندگينامه رياضيدانان دوره اسلامى، ابوالقاسم قربانى، تهران، مركز نشر دانشگاهى، 1365.

1001 اختراع میراث مسلمانان در جهان ما، پروفسور سلیم الحسنی، مترجم: جمعی از مترجمان، نشر طلایی، 1393.

تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، زین العابدین قربانی، انتشارات: نشر فرهنگ اسلامی 1370.

كارنامه اسلام، عبدالحسین رزین‎كوب، تهران، انتشارات امیركبیر، چاپ پنجم، 1376.

علم و تمدن در اسلام، سید حسین  نصر، انتشارات خوارزمی، چاپ دوم، ترجمه‌ فارسی 1359.

منابع فرهنگ اسلامی، میان محمد شریف، ترجمه سید خلیل خلیلیان، بی جا، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1359.

نوشته شده توسط محقق در جمعه هفدهم آذر ۱۳۹۶ ساعت 4:19 موضوع | لینک ثابت